O SŁOWIAŃSKIEJ OSADZIE PARSĘCKO I KRZYWYM MARCINIE

Posted by in Bez kategorii

O SŁOWIAŃSKIEJ OSADZIE PARSĘCKO I KRZYWYM MARCINIE.

Parsęcko leży w odległości dziewięciu kilometrów na północny zachód od Szczecinka, u źródeł rzeki Parsęty. Jest to najstarsza osada słowiańska na ziemi szczecineckiej. Nazwa jej pochodzi prawdopodobnie od starosłowiańskiego wyrazu pars czyli prosię, co wskazywałoby na dawne zatrudnienie hodowlane jej mieszkańców.

Pierwsze wzmianki o osadzie Parsęcko, pochodzą z połowy wieku XIII i dotyczą zapisów na rzecz klasztoru cystersów.

Mimo szybko postępującej germanizacji Pomorza Zachodniego, jeszcze w końcu wieku XVI spotykamy w spisach mieszkańców Parsęcka nazwiska słowiańskie, jak choćby Tomasz Śliwa czy Marcin Wreske (Wrzosek). W czasie wojny napoleońsko-pruskiej w 1806 roku, gdy generał Henryk Dąbrowski proklamował powstanie narodowe na Pomorzu, chłopi pomorscy zaczęli formować oddziały powstańcze. Kronika Parsęcka wymienia pewnego mieszkańca, zwanego Krzywym Maronem, który zbiegł ze wsi do armii francuskiej.

Parsęcko, pokoje Międzywodzie

Na początku lutego 1807 roku wrócił on nagle w swe rodzinne strony na czele oddziału konnicy powstańczej w sile około trzystu ludzi i szturmem zdobył Szczecinek.

Zaskoczenie było tak wielkie, że żołnierze pruscy, ćwiczący na rynku miejskim, uciekli w popłochu na zamarznięte Jezioro Trzęsieckie, gdzie ich powstańcy dopadli i w proch rozbili.

Aż do połowy wieku XIX osada Parsęcko rozciągała się nad niewielkim jeziorem. W roku 1863 ówczesny właściciel owego jeziora kazał przekopać głęboki kanał, łączący jezioro z rzeką Parsętą, w celu dostarczenia odpowiedniej ilości wody dla młyna zbudowanego nad tą rzeką.

Trzesiecko

Poziom jeziora obniżył się wówczas około trzech metrów i oto spod wody ukazały się niespodziewanie rzędy sczerniałych pali dębowych z resztkami dawnych budowli, sprzętów domowych i fragmentami ceramiki.

Badania archeologiczne, przeprowadzone w kilkanaście lat później przez Emila Wykopaliska udowodniły, że jeszcze w czasach przedhistorycznych istniała na tym jeziorze słowiańska osada nadwodna o charakterze okolnicy obronnej. Tezę tę potwierdziły późniejsze prace profesora Józefa Kostrzewskiego.

Tak więc i ziemia, i woda, i kronikarskie zapiski o Krzywym Marcinie, i późniejsze dzieje tej krainy świadczą o jej prastarej słowiańskości.

Stanisław Świrko

 

Parsęta